Η επίσκεψη στην Κίσαμο είναι μοναδική εμπειρία. Η γνωριμία με την επαρχία δεν έχει να κάνει μονάχα με το ζεστό και φωτεινό ήλιο, την κρυστάλλινη θάλασσα, τα φαράγγια, την παρθένα γη, την μεγάλη χρονική διάρκεια διακοπών σας στην περιοχή. Η γνωριμία με την επαρχία Κισάμου είναι ταυτόχρονα κι ένα ταξίδι στην μακραίωνη ιστορία της, τον πολιτισμό, την παράδοση, τα ήθη και έθιμα, την φιλόξενη ψυχή των ανθρώπων της....Όσοι δεν μπορείτε να το ζήσετε... απλά κάντε μια βόλτα στο ιστολόγιο αυτό και αφήστε την φαντασία σας να σας πάει εκεί που πρέπει...μην φοβάστε έχετε οδηγό.... τις ανεπανάληπτες φωτογραφίες του καταπληκτικού Ανυφαντή.






Παρασκευή 29 Σεπτεμβρίου 2017

ΟΙ ΠΑΛΙΟΙ ΣΤΙΜΑΔΩΡΟΙ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Του Γεώργου Χουστουλάκη
Τα παλιά χρόνια και μεταπολεμικά, στην Κρήτη υπήρχαν οι στιμαδώροι, οι οποίοι ήταν χαρισματικοί άνθρωποι, που μπορούσαν να εκτιμήσουν μια κατάσταση, την αξία σε διάφορα ακίνητα, τις ζημιές που προξενούσαν κάποιοι άθελά τους στον άλλο, η να προβούν σε εκτίμηση μελλοντικής παραγωγής διαφόρων αγροτικών προϊόντων.
Οι χαρισματικοί αυτοί άνθρωποι του χωριού δεν ήταν επαγγελματίες, ήταν απλά συγχωριανοί που εκτός από το μεράκι αυτό, είχαν ιδιαίτερα αυξημένη αντίληψη των πραγμάτων, όσον αφορά αξίες προϊόντων, κινητά η ακίνητα, που καλούντο να δώσουν μια κατά καποιο τρόπο αντικειμενική τιμή.
Η λέξη προέρχεται από το ρήμα ''στιμάρω'', είναι λέξη ελληνική μάλιστα μεσαιωνική, που θα πει προσδιορίζω την αξία, εκτιμώ, αξιολογώ.
Στα Ιταλικά είναι «stimare». 
Ήταν χρήσιμοι εκείνα τα χρόνια οι στιμαδώροι, και απαραίτητοι πολλές φορές σε υποθέσεις, γιατί κατάφερναν να δίνουν λύσεις σε πολλά προβλήματα. Θα μπορούσε να πει κανείς, πως και κάποιες φορές έπαιζαν το ρόλο του επιτόπιου δικαστή! 
Στη περίπτωση εκτίμησης προϊόντος, για παράδειγμα, ήθελες να μάθεις πόσα κιλά λάδι θα βγάλεις; Καλούσες τον στιμαδώρο, ή εκτιμητή, έβλεπε ένα μέσο σε παραγωγή δένδρο κατ πόσο ήταν φορτωμένο, έκανε ένα λογαριασμό, και σου έλεγε στάνταρ: «θα βγάλεις τόσα κιλά λάδι»! 
Έβλεπε το χωράφι με το μεστωμένο σιτάρι, και σου έλεγε πόσα κιλά στάρι θα βγάλεις. Σπάνια έπεφταν έξω.
Είχες ένα αμπέλι η κάποιες κληματαριές στο σπίτι σου, ήθελες να μάθεις πόσα κιλά μούστο θα βγάλεις και από το αμπέλι, και πόσο από τις κληματαριές? Καλούσες το στιμαδώρο, έριχνε μια ματιά, έκανε την εκτίμηση του, και σου έλεγε: «Θα βγάλεις τόσα κιλά κρασί!».
Έπεφτε συνήθως πάντα μέσα σε μεγάλο, ποσοστό, κατά 90 με 100%.
Είχαν ακριβή επιτυχία, διότι η πείρα σε αυτή τη δουλειά, τους είχε κάνει πολύ ικανούς στην αντίληψη.
Σε αγοραπωλησίες οικοπέδων, αγροτεμαχίων, καλούσε ο κάθε ενδιαφερόμενος τον δικό του εκτιμητή - στιμαδώρο και έλεγαν από μια τιμή. Το ίδιο γινόταν και σε περίπτωση ζημιάς, και αυτά για να μην αδικηθεί κανένας. Αν τα ζώα κάποιου, πήγαιναν στο περιβόλι και κατέστρεφαν τα λάχανα, η στο αμπέλι του άλλου και έκαναν «κουτσούρι τσι κουρμούλες», και τον ζημίωναν, αν δεν ήθελαν προστριβές με αγροφύλακες, αγρονόμους, ή δικαστήρια, τότε καλούσαν τον στιμαδώρο και «στίμερνε», δηλαδή εκτιμούσε τη ζημιά., αποζημίωνε ο υπαίτιος και το θέμα έληγε! Απλά πράγματα για απλούς ανθρώπους χωρίς γραφειοκρατία και περιττές ενέργειες.
Η χρίση των στιμαδώρων ήταν συχνή τα παλαιότερα χρόνια, αλλά μετά τα τέλη του '70 ελαττώθηκαν και τα χρόνια που καταργήθηκαν οι αγροφύλακες, καταργήθηκαν και οι στιμαδώροι. Οι περισσότεροι πάντως ήταν έντιμοι άνθρωποι, άλλα υπήρχαν και ανέντιμοι φυσικά που ήταν άδικοι κριτές. Σε αυτή τη περίπτωση αδικίας, στηρίχτηκε και ο λαός μας, και έβγαλε την παρακάτω σοφή φράση:
«Του στιμαδώρου η ψυχή
και του ψευδομαρτύρου,
γυρεύουν τόπο να σταθούν
γυρίζουν γύρου – γύρου»
Υπονοεί λοιπόν ο απλός και σοφός λαός, ότι ουδέποτε θα αναπαυτεί η ψυχή του κακού και ανέντιμου στιμαδώρου, ο οποίος και λεφτά έπαιρνε κατά το δοκούν, σε αντίθεση με τον τίμιο και δίκαιο στιμαδώρο, που και δεν έπαιρνε αμοιβή, αλλά όμως και ποτέ δεν αδικούσε κάποιον.

Από εκεί προήλθε και το επώνυμο Στημαδώρης-Στημαδωράκης