Πριν αρχίσουμε, θα ήθελα να συγχαρώ τον πολιτιστικό σύλλογο του χωριού μας «Η Ενότητα» για τις ωραίες πρωτοβουλίες που παίρνει και έπειτα να τους ευχαριστήσω για την πρόταση που μου έκαναν να αναφερθώ στα γεγονότα της μάχης της Κρήτης με αφορμή την 85η επέτειο.
Αιδεσιμότατε, αξιότιμοι εκπρόσωποι του τόπου, εκπρόσωποι φορέων, εκπρόσωποι συλλόγων, μαθητιώσα νεολαία, αγαπητοί συγχωριανοί, κυρίες και κύριοι
Συγκεντρωθήκαμε, εδώ, σήμερα. για να αποτίσουμε φόρο τιμής σε μια από τις πιο ένδοξες και ταυτόχρονα δραματικές σελίδες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Τη Μάχη της Κρήτης.
Τη μάχη, που η πρωτοτυπία και η σπουδαιότητά της δεν έχει παρόμοια στα πολεμικά δρώμενα.
Τη μάχη, που δεν ήταν απλώς μια πολεμική σύγκρουση αλλά μια στιγμή, όπου η ιστορία υποκλίθηκε στην ανδρεία.
.jpg)
Ο Χίτλερ, αφού είχε προετοιμάσει καλά την πολεμική του μηχανή, είχε σχεδιάσει κάτι πρωτότυπο για τα πολεμικά δεδομένα της εποχής. Την από αέρος κατάληψη ενός νησιού. Του νησιού μας! Στην πρωτότυπη αυτή επιχείρηση, μάλιστα, είχε δώσει την ονομασία ΕΡΜΉΣ, δανειζόμενος το όνομα αυτό από τον αρχαίο Έλληνα θεό των αιθέρων.
Το πρωινό της 20ης Μαΐου 1941, ημέρα Τρίτη, ο κρητικός ουρανός άλλαξε χρώμα. Από καταγάλανος έγινε σκοτεινός. Αμέτρητα αεροπλάνα και ανεμοπλάνα γέμισαν τον μαγιάτικο ουρανό του. Η επιχείρηση της από αέρος κατάληψης του νησιού έπαιρνε σάρκα και οστά.
Οι πιο επίλεκτοι, οι πιο νέοι, οι πιο καλά εκπαιδευμένοι και γυμνασμένοι Γερμανοί στρατιώτες, δεν άργησαν να ξεβράζονται εκείνο το πρωινό από την κοιλιά των σιδερένιων πουλιών και να προσγειώνονται στα ιερά χώματα του τόπου μας. Νωρίς το πρωί, εδώ στην περιοχή μας, στον Καστελλιανό κάμπο, κι έπειτα, τα περισσότερα στο Μάλεμε, όπως προέβλεπε ο σχεδιασμός των κατακτητών.
Οι νεαροί αλεξιπτωτιστές, που ξεβράζονταν από την κοιλιά των αεροπλάνων, περίμεναν μια εύκολη επικράτηση. Έτσι τους είχαν πει! Έτσι τους είχαν προετοιμάσει. Για κάτι εύκολο, πρωτότυπο, ηρωικό, και γρήγορο. Στα σχέδια, όμως, τα επί χάρτου! Χωρίς να έχουν υπολογίσει τον λαό με τον οποίο πήγαν να τα βάλουν. Χωρίς να γνωρίζουν την αδάμαστη κρητική ψυχή. Δεν είχαν ακούσει ποτέ κάτι γι αυτήν; Για την αγάπη του λαού μας προς την ελευθερία;
Να πώς περιγράφει την αντίδραση του λαού των αμάχων ένας πολεμιστής:
«Στις 20 Μαΐου 1941, την ημέρα της εισβολής των Γερμανών στην Κρήτη, εκεί μεταξύ της Χερσονήσου Ροδοπού και του αεροδρομίου του Μάλεμε, μόλις είχαν προσγειωθεί Γερμανοί αλεξιπτωτιστές, την ίδια εκείνη ώρα, παρουσιάστηκαν ξαφνικά εις τα μετόπισθεν, ομάδες εθελοντών ενόπλων κατοίκων της περιοχής.
Οι ένοπλοι αυτοί κάτοικοι, παιδιά και γέροντες, είχαν για οπλισμό ό,τι πιο αλλόκοτο μπορούσε να φανταστεί κανείς, πέτρες, μαχαίρια, κυνηγετικά όπλα, αγροτικά εργαλεία, πολεμικά τυφέκια, πράγμα που μαρτυρούσε την ιδιωτική προέλευση του οπλισμού και την τελείως εθελοντική προσέλευση των κατοίκων.
Και αλήθεια πού βρέθηκε αυτό το κουράγιο στους απλοϊκούς κατοίκους του νησιού, όταν τα πάντα έπρεπε να είχαν παραλύσει, εμπρός σε τέτοιο όγκο πυρός που μεταφέρθηκε στην Κρήτη από 1380 αεροπλάνα;
Και η εξήγηση είναι μία. Η οικογενειακή αγωγή! Το μαθαίνει ο καθένας στο σπίτι του, από τα πρώτα βήματα της ζωής του, το μαθαίνει στα τραγούδια, του γίνεται βίωμα. Και έτσι έγινε το θαύμα»
Το νησί μας, λοιπόν, το υπερασπίστηκαν γέροντες, παιδιά και γυναίκες.
1.Γέροντες, που ξέθαψαν από τα σεντούκια τους τα παλιά, καλά κρυμμένα τους όπλα. Γέροντες που πήραν πέτρες, φτυάρια, ξύλα, μαγκούρες. Που ξανάγιναν νέοι και που κάνοντας σημαία τους την αφοβιά βγήκαν σε δρόμους, πλατείες και χωράφια για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό, που ήρθε έτσι ξαφνικά από τον ουρανό να πάρει το βιος τους.
2.Παιδιά, που μεγάλωσαν απότομα, που έχασαν την παιδικότητά τους και ανδρώθηκαν εν ριπή οφθαλμού.
Να πώς αφηγείται ο τότε αρχιμανδρίτης Παλαιόχωρας Στυλιανός Φραντζεσκάκης τη δική του αντίδραση αλλά και τη συμμετοχή ενός νεαρού παλικαριού στον αγώνα:
« Μόλις είδα τα αεροπλάνα έκλεψα το ντουφέκι του θείου μου και πήγα στην εκκλησία. Σήμανα την καμπάνα. Μαζεύτηκε κόσμος. Όλοι προχωρούσαμε για να προλάβουμε τα σημεία. Μέσα στην ενθουσιασμό της πορείας, εν μέσω τραγουδιών και γέλιου, συνάντησα ένα αμούστακο παιδί 15-16 ετών. Στην ερώτησή μου
«πού πηγαίνεις αντράκι μου» μου απαντά
«εκεί που πηγαίνεις κι εσύ, παπά»
«Ναι», του απαντώ, «μα δεν πηγαίνουμε σε πανηγύρι, πηγαίνουμε στον πόλεμο και αν πάθεις τίποτα, εμείς θα δώσουμε λόγο στον πατέρα σου.»
Το παιδί σιμώνει λίγο και μου απαντά περήφανα
«άφησέ με κι εμένα παπά να σφάξω έναν…Η μητέρα μου με έστειλε… γιατί δεν έχω πατέρα… η μάνα μου, μου έδωσε αυτό το μαχαίρι για να πολεμήσω κι εγώ μαζί σας.»
Αυτό, τι άλλο δείχνει, εκτός από την ξεχωριστή, τη γεμάτη αγάπη για την πατρίδα, διαπαιδαγώγηση του παιδιού από τη γενναία μάνα του; Από μια γενναία γυναίκα;
Και σ’ αυτό το σημείο θα φωτίσουμε τη συμβολή των γυναικών σ’ αυτόν τον ηρωικό και άνισο αγώνα.
Θα μιλήσουμε για τις γυναίκες του 1941, τις Κρητικοπούλες εκείνες, που από την μια άκρη μέχρι την άλλη του νησιού, ξαφνικά, απρόσμενα και απροειδοποίητα, κλήθηκαν να αλλάξουν ρόλο, να βγουν από την ασφάλεια του σπιτιού τους, να ντυθούν ρόλο αντρών, να πάρουν το όπλο, να ριψοκινδυνέψουν, να αγωνιστούν σε μια αρένα που τους ήταν ξένη, άγνωστη και απαγορευμένη μέχρι τότε.
Αρκετές είναι οι μαρτυρίες της εποχής εκείνης για την αυθόρμητη συμμετοχή των γυναικών στον αγώνα. Ένας Λασιθιώτης ενθυμείται:
«Εδώ βλέπεις ένα κορίτσι να έχει σταυρωτά τα φυσεκλίκια. Και γυναίκες να κατεβαίνουνε με δρεπάνια και με ξύλα. Η γυναίκα μου γλακά και μου λέει: «πάρε το μπιστόλι και γλάκα» Η δασκάλα του χωριού εβάστανε ένα τριφτη δηλ ένα ξύλο τρία μέτρα – γλακά κι αυτή να παέι μαζί . μας αγάπανε ο Θεός.»
Άλλος πάλι θυμάται γυναίκες στα μετόπισθεν
«Όταν μαθεύτηκε ότι πολεμούσαμε, ήρθαν γυναίκες και μας φέρναν φαγητό, και νερό και πολεμούσαμε όλοι μαζί. Οργάνωση δεν υπήρχε αλλά ο καθένας με όποιον ευρισκόταν κάνανε μια παρέα.»
Άλλες πάλι, οι πιο γενναίες, διακρίθηκαν στα πεδία των μαχών. Μία από αυτές ήταν η Γεωργίνα Ανυφαντή, που η ιστορία της είχε γίνει θρύλος
«Ήταν 22 χρονών, όταν όλη η οικογένειά της εκτελέστηκε από τους Ναζί. Έφτασε στην Κρήτη αναζητώντας την ευκαιρία να πολεμήσει μαζί με τον στρατό. Της δώσανε μια στρατιωτική στολή και της ανέθεσαν ένα σταθμό- πολυβόλου στην άκρη ενός αεροδιαδρόμου. Ο σταθμός χτυπήθηκε από τα ναζιστικά βομβαρδιστικά και η Γεωργίνα ήταν η μόνη που επέζησε.
Αργότερα, την ίδια τη μέρα, Γερμανικά μεταγωγικά αεροσκάφη πετούσαν χαμηλά πάνω από εκείνο το σημείο. Όπλισε το πολυβόλο της, περίμενε μέχρις ότου τα αεροπλάνα την πλησιάσαν και έπειτα πυροβόλησε στο ψαχνό. Δύο αεροπλάνα με 20 άντρες το καθένα συνετρίβησαν.
Η Γεωργίνα ξέφυγε από το μέρος εκείνο πριν το καταλάβουν οι Γερμανοί και φυγαδεύτηκε σώα μαζί με άλλους βρετανούς στρατιώτες στην Αίγυπτο.
Αργότερα, υπηρέτησε ως εθελόντρια στο γυναικείο τμήμα της Νοτιοαφρικανικής αεροπορίας.»
Πολλές ήταν και εκείνες οι γυναίκες που ντύθηκαν στο χακί. Από αυτές κάποιες σκοτώθηκαν και άλλες συνελήφθησαν. Κάποιες, μάλιστα, έφτασαν στη Γερμανία, μέχρι τον ίδιο τον Φύρερ, ο οποίος είχε εκφράσει την επιθυμία να τις γνωρίσει και βεβαίως, ακολούθως, να τις τιμωρήσει με τις γνωστές του απάνθρωπες τιμωρίες και πρακτικές του.
Η μαρτυρία που ακολουθεί επιβεβαιώνει το γεγονός.
« Δέκα γυναίκες, ντυμένες με ελληνικές στρατιωτικές στολές και τέλεια οπλισμένες, πιάστηκαν αιχμάλωτες από τους Γερμανούς και με διαταγή του Χίτλερ εστάλησαν στο Βερολίνο. Οι Ναζί εκεί εξέταζαν τους ώμους των γυναικών και των κοριτσιών της Κρήτης για να βλέπουν αν υπήρχαν καθόλου σημάδια από τους αορτήρες όπλων.»
Παροιμιώδης αποδείχτηκε η αυτοθυσία των γυναικών του Γαλατά, όπου οι μάχες από τις πρώτες κιόλας μέρες ήταν λυσσαλέες. Μαρτυρία της εποχής αναφέρει:
«Τα κορίτσια του Γαλατά, έδωσαν δείγματα αληθινής αυταπάρνησης και αυτοθυσίας. Μια ομάδα κοριτσιών, που αποτελούνταν από κορίτσια των καλύτερων οικογενειών του χωριού, όπως η έλένη Σμυρλάκη, η Φωφώ Τοράκη, η Δέσποινα … και άλλα πολλά τα ονόματα των οποίων μου διαφεύγουν, έτρεχαν με επικεφαλής την ηρωίδα Κα Κατσούλη, μητέρα 4 παιδιών, και έφερναν τραυματίες. Τους ενοσήλευαν, εφρόντιζαν για το φαγητό τους αδιαφορώντας τελείως για τους κινδύνους που διέτρεχαν. Γιατί η μάχη είχε επεκταθεί αργότερα και μέσα στον Γαλατά.
Πολλές τότε θυσίασαν τις προίκες τους, έσχιζαν ολοκαίνουργια σεντόνια, τα έκαναν λουρίδες για επιδέσμους και όταν τις ρωτούσαν γιατί κατέστρεψαν πράγματα χρήσιμα και πολύτιμα, που κόστισαν τόσα χρήματα, και θα τους χρειαζόταν μια μέρα, απαντούσαν σαν αληθινές ελληνοπούλες. «τι να τις κάνουμε τις προίκες σαν σκλαβωθούμε; έπειτα τ αδέλφια μας, οι στρατιώτες μας, κινδυνεύουν, εμείς τις προίκες θα κοιτάξουμε;»
Σ αυτό το σημείο, επιβάλλεται να παρατεθεί η συγκλονιστική μαρτυρία ενός Γερμανού αλεξιπτωτιστή στη μάχη του Γαλατά, όπως την έζησε ο ίδιος, και που αποδεικνύει με τον πιο παραστατικό τρόπο το υψηλό φρόνημα, την γενναιότητα και την αυτοθυσία των γυναικών της Κρήτης
θυμάται λοιπόν ο Γερμανός αλεξιπτωτιστής:
"Στο λιγοστό φως της ημέρας, πετάχτηκε σαν αγρίμι μέσα από τους αγκαθωτούς θάμνους, σαν αστραπή, μια λεβεντόκορμη σιλουέτα, στα μαύρα ντυμένη, με ψηλές μπότες και σαρίκι στο κεφάλι.
Δίχως καθυστέρηση φύτεψε πέντε σφαίρες στο στομάχι δύο αλεξιπτωτιστών μας και πριν προλάβουμε να αντιδράσουμε, έπεσε κάτω, γλιστρώντας σαν φίδι μέσα στους θάμνους με μεγάλη ταχύτητα.
Τον κυκλώσαμε, του ρίξαμε και τον πετύχαμε.
Όταν έφθασα κοντά του, δεν είχε ακόμα πεθάνει. Τα μάτια του ήταν ανοικτά, κατάμαυρα και όλο σχεδόν το κορμί του ήταν χτυπημένο από τα θραύσματα της χειροβομβίδας μας. Τον σήκωσα και τον ακούμπησα στον κορμό μιας χοντρής ελιάς.
Θα ήταν περίπου 18 χρονών. Πριν ξεψυχήσει, με κοίταξε βαθιά μέσα στα μάτια και χαμογέλασε.
Ξαφνιάστηκα!
Σήκωσε, έπειτα, με κόπο το δεξί του χέρι, πήρε από το λαιμό του τον σταυρό που κρεμόταν, τον φίλησε κι έγειρε το κεφάλι πλάγια, ξεψυχώντας με καρφωμένο στα χείλη του το χαμόγελο.
Όμως, η έκπληξή μου έμελλε να κορυφωθεί, όταν τραβώντας το σαρίκι του για να τον ξαπλώσω χάμω, ξεχύθηκαν απ' το κεφάλι του μισό μέτρο κατάμαυρα μαλλιά.
Τότε μόνο κατάλαβα πως ήταν γυναίκα! Βουβάθηκα! Ήταν κάτι που δεν το περίμενα.
Ένοιωσα στο λαιμό μου έναν κόμπο να με πνίγει.
Ήταν η πρώτη φορά που συνειδητοποίησα ότι η μοίρα των αλεξιπτωτιστών θά ‘ταν πολύ δύσκολη στην Κρήτη.
Έφυγα, αφήνοντας τη σκέψη μου κάτω από τη γέρικη ελιά, κοντά στη νεκρή κοπέλα»
Αυτές ήταν οι γυναίκες της Κρήτης αντάξιες των γενναίων ανδρών τους.
Συνοψίζοντας, συμπεραίνουμε ότι η συμμετοχή και η συμβολή των γυναικών στη μάχη της Κρήτης ήταν πολύπλευρη και καθοριστική. Αναμετρήθηκαν στην πρώτη γραμμή, πολέμησαν γενναία, θυσιάστηκαν, τροφοδότησαν με πυρομαχικά τους μαχητές, περιέθαλψαν τραυματίες, βοήθησαν στην κατασκοπεία παρέχοντας πληροφορίες, φυγάδευσαν δικούς μας στρατιώτες αλλά και συμμάχους, Αυστραλούς, Νεοζηλανδούς και Άγγλους, μετέτρεψαν τα σπίτια τους σε κρυψώνες, παρέδωσαν έγγραφα στην αντίσταση, έσωσαν κόσμο από εκτελέσεις…
Αξίζει, λοιπόν, τιμή και δόξα και σ’ αυτές τις γενναίες γυναίκες που αγωνίστηκαν ανιδιοτελώς αψηφώντας τη ζωή τους για τη λευτεριά.
Σε μια εποχή δύσκολη, όπως είναι η σημερινή, που πόλεμοι μαίνονται γύρω μας, ας πάρουμε τα μηνύματα της αγωνιστικότητας που επέδειξαν οι πρόγονοί μας, για να διαφυλάξουμε την ειρήνη και την γαλήνη στη χώρα και το λαό μας και ας βροντοφωνάξουμε τη φράση ΘΕΛΟΥΜΕ ΕΙΡΗΝΗ μέχρι να φτάσει στον ουρανό και να το ακούσουν αυτοί που παίρνουν τις αποφάσεις και καθορίζουν τη μοίρα των λαών της γης. ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ.
Σας ευχαριστώ. Πόπη Μαραθάκη
ΥΣ: Οι μαρτυρίες αντλήθηκαν από το βιβλίο «ΗΜΕΡΕΣ ΚΡΗΤΗΣ 1941. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΕΡΜΗΣ» των Κ.Ν. Χατζηπατέρα- Μ.Σ. Φαφαλιού
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου