ΕΙΡΗΝΑΙΟΣ ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ / Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ - ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ (1941 - 1945).

Από το βιβλίο - ημερολόγιο του Ειρηναίου Γαλανάκη "Ιστορία της Επισκοπής Κισάμου & Σελίνου."
- Ο Β' παγκόσμιος Πόλεμος (1939 - 1945), που έριξε τις σφαίρες και τις βόμβες του σ' όλα τα πλάτη, και τα βάθη της γης, έφερε και στη Κρήτη τα Ναζιστικά στρατεύματα του Χίτλερ.
Η πολυθρύλητη Μάχη της Κρήτης, που κράτησε από τις 20 έως τις 31 του Μάη 1941 και στοίχισε τη ζωή πολλών χιλιάδων ανθρώπων Γερμανών, Ελλήνων, Άγγλων, Αυστραλών κ.λ.π. στις κύριες φάσεις της έγινε στις περιοχές Μάλεμε, Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο.
Στις επαρχίες Κισάμου και Σελίνου μικρότερες μάχες και συγκρούσεις μεταξύ Γερμανών Αλεξιπτωτιστών και Ελλήνων έγιναν στις περιοχές:
α). Ταυρωνίτη - Κολυμπάρι - Μονή Γωνιάς
β). Καστέλλι - Κουρφαλώνα - Δραπανιά
γ). Βουκολιές - Κακόπετρο - Φλώρια - Φαράγγι Κάντανο. Στις περιοχές αυτές πολέμησαν αποκλειστικά ντόπιοι Κρήτες "ελεύθεροι σκοπευτές".
Πέρα όμως από τή δεκαήμερη αυτή μάχη, η Γερμανική κατοχή στη Κρήτη κράτησε μια ολόκληρη πενταετία και πέρα από τους θανάτους χιλιάδων αθώων ανθρώπων, έφερε καί πολλές άλλες καταστροφές και ζημιές στο πληθυσμό του Νησιού.
Χιλιάδες ανθρώπων σκοτώθηκαν σε ομαδικές εκτελέσεις, που ακολούθησαν αμέσως μετά τη Μάχη του Μαΐου και σ' όλη τή διάρκεια τῆς Κατοχής.
Χιλιάδες ανθρώπων εκτοπίστηκαν και χάθηκαν στα Ναζιστικά στρατόπεδα της Γερμανίας. Κι άλλοι πολλοί πέθαναν από τη πείνα και τις κακουχίες.
Χωριά ολόκληρα βομβαρδίστηκαν και καήκανε και ζώα, χωράφια και εισοδήματα επιλεχθήκανε από στρατεύματα Κατοχής.
Στη μάχη Φλωρίων μεταξύ Γερμανών και Σελινιωτών, οι πρώτοι φαίνεται να έχασαν πολλούς και γι' αυτό μετά την κατάληψη της Κρήτης και ακριβώς στις 1 Ιουνίου 1941 οι Γερμανοί κάψανε τη Κάντανο και στη θέση της έβαλαν πλάκα με την επιγραφή:
"Εδώ ήτο ἡ Κάντανος......"
Κλήρος και Λαός των Επαρχιών Κισάμου και Σελίνου έζησαν τα τρομερά γεγονότα του πολέμου και της Κατοχής.
Ο Επίσκοπος Ευδόκιμος Συγγελάκης αφού φυλακίστηκε στις 4 Αυγούστου 1941 στην Αγιά εκτοπίστηκε ύστερα στην Αθήνα, όπου και παρέμεινε μέχρι το τέλος του πολέμου (Μάιος 1945).
Τα Γραφεία της ᾿Επισκοπής λεηλατήθηκαν και στο Επισκοπείο (Καστέλλι) εγκαταστάθηκαν Γερμανοί Στρατιώτες.
Ο Εφημέριος Καμάρας Κουμούλι Κισάμου παπά Αντώνιος Λιουδάκης σκοτώθηκε απο τους Γερμανούς ενώ πήγαινε σε κηδεία στις 25 Μαΐου 1941.
Ο Ηγούμενος της Μονής Γωνιάς Ιωακείμ Λατινάκης και οι λοιποί Μοναχοί φυλακιστήκανε στην Αγιά, ελευθερώθηκαν όμως με τη μεσολάβηση του τότε Επισκόπου Κυδωνίας και Αποκορώνου, Αγαθαγγέλου Ξηρουχάκη, αλλά υποχρεώθηκαν να μετοικίσουν στο Μετόχι Κλαδουριανά.

Εικόνες, στασίδια και εισοδήματα της Μονής κάηκαν ή κατασχέθηκαν, διότι κατά τις δυο βδομάδες της Μάχης, το Μοναστήρι ήταν το στρατηγείο της Σχολής Ευελπίδων. Εκεί είχε εγκατασταθεί η Σχολή οταν οι Γερμανοί κατέλαβαν την Αθήνα τον Απρίλιο.
Κατά την διάρκεια των Μαχών του Μαΐου μαζί με το Λαό των επαρχιών Κισάμου Σελίνου πολέμησαν και πολλοί Ιερείς όπως: οι εφημέριοι Καντάνου παπά Πολύκαρπος Γρυφάκης και παπά Μιχάλης Στεφανογιάννης, ο εφημέριος Παλαιοχώρας παπά Στυλιανός Φραντζεσκάκης και ο εφημέριος Μονής Σελίνου παπά Μανώλης Μετοχαράκης, που τραυματίας μεταφέρθηκε στο Κάιρο καί πολέμησε μαζί με άλλους στον Ιερό Λόχο του ᾿Εθνικού Στρατού. Ο Παπά Στυλιανός Φραντζεσκάκης, που πολέμησε και στην Εθνική Αντίσταση, έγραψε αργότερα το μικρό τεύχος ** Αδούλωτοι" (1981), στο οποίο διηγείται λεπτομέρειες από τη Μάχη της Καντάνου και συνέταξε το νεοριζίτικο "Χίτλερ να μη το καυχηθείς πως πάτησες την Κρήτη"
-Οι Επαρχίες Κισάμου Σελίνου στην Αντίσταση
Αμέσως μετά τὴν κατάληψη της Κρήτης (τέλη Μαΐου 1941) άρχισαν και οἱ πρώτοι αντιστασιακοί πυρήνες στα ορεινά διαμερίσματά της.
Στο Ανατολικό Σέλινο και ιδιαίτερα στα χωριά Κουστογέρακο, Λειβαδά, Μονή, Επανωχώρι κ.λ.π. δημιουργήθηκαν αντιστασιακές ομάδες (αντάρτικο), με ντόπιους ᾿Αξιωματικούς και Άγγλους Κομάντος, που πήγαιναν καὶ ερχόταν στη Μ. Ανατολή, Αίγυπτο κ.λ.π.).
Γι' αυτο οι Γερμανοί σε εξόρμηση των την 1 Οκτωβρίου 1943 κάψανε τα χωριά αυτὰ και εκτοπίσανε όσους κατοίκους βρήκανε, έξω απὸ την επαρχία. Στην Παλιόχωρα γίνανε εκτελέσεις πολλών ανδρών την 1 Αυγούστου 1943.
Το ίδιο καὶ στην ορεινή Κίσαμο ( Εννιά χωριά κ.λ.π.) υπήρχαν ομάδες αντιστάσεως καὶ οἱ Γερμανοί στις 13 Αυγούστου 1943 κάψανε το Κούνενι (Βάθη) και εκτέλεσαν όσους βρήκανε.
Στη Μαλάθυρο στις 29 Αυγούστου 1944 τουφέκισαν 60 άνδρες. Μεταξύ αυτών ήτανε και ο Ιωάννης Καρτσωνάκης, ο οποίος κατά την εκτέλεση τραυματίστηκε και έπεσε αιματόφυρτος, αλλὰ γλίτωσε τη χαριστική βολή, επέζησε καὶ έγινε κατόπιν Ιερέας,
Στο Μοναστήρι τῆς Χρυσοσκαλίτισσας ο Ἡγούμενος Αρχιμ. Γρηγόριος Πλοκαμάκης φιλοξένησε άνδρες τῆς Εθνικής Αντίστασης (Έλληνες καὶ Άγγλους) καὶ οι Μοναχές απο τη Μονή Ζωοδόχου Πηγής (Παρθενώνα), (Καλλινίκη Ανυφαντάκη κ.λ.π.) περιέθαλψαν δικούς μας και ξένους αντάρτες.
᾿Αλλά όπως ἡ αντίσταση ενός Λαού, δε γίνεται μόνο με τὸ αίμα, αλλά προπάντων με τὸ πνεύμα, το ίδιο καὶ στην περίοδο αυτή, που ιστορούμε πολλοί κληρικοί και λαϊκοί, άνδρες καὶ γυναίκες, των ᾿Επαρχιών Κισάμου Σελίνου, με το κήρυγμα, την ενθάρρυνση και την αλληλεγγύη των τονώσανε το φρόνημα του Λαού να παραμείνει ᾿Εθνικό καὶ άκαμπτο στις δύσκολες ημέρες του πολέμου καὶ της Κατοχής.