ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ Γ' ΡΑΙΧ ΑΠΟ ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ 25 ΑΜΑΧΩΝ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΚΟΝΤΟΜΑΡΙ ΧΑΝΙΩΝ, 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 1941

 1.Τι θα μπορούσε νά απαντήσει,αλήθεια, ο Γερμανός στρατιώτης στο αγέρωχο βλέμμα τού γέροντα Δρακομανώλη, πού κρύβει όλη τη λεβεντιά και περηφάνια τού ένδοξου νησιού! Είναι οι τελευταίες στιγμές πριν την εκτέλεση και οι περήφανοι γερο-κρητικοί αρνούνται να αποχωρήσουν από το τόπο τού ολοκαυτώματος, προτιμώντας να δουν κατάματα το θάνατο των παιδιών τους παρά να γυρίσουν τή πλάτη....* ,

Αυθόρμητη και αυτονόητη υπήρξε ανά το Πανελλήνιο η συγκίνηση και ο θαυμασμός  από τις αποκαλυπτικές φωτογραφίες πού είδαν το φως της δημοσιότητας πριν από λίγους μήνες με τούς υπερήφανους και αγέρωχους 200 πατριώτες κομμουνιστές, λίγο πριν από την εκτέλεσή τους στη Καισαριανή τη 1η Απριλίου 1944.Τις φωτογραφίες είχε μέχρι τότε στη κατοχή του, ένας οίκος δημοπρασιών στο Βέλγιο. Η γενικότερη φωτογραφική ανάκληση των δραματικών αυτών γεγονότων, μας καλεί να αναγνωρίσουμε και να θυμηθούμε και ένα πολύ γνωστό πρωτοπόρο στη έρευνα και στη ανακάλυψη σχετικών κειμένων και φωτογραφιών με τα ναζιστικά εγκλήματα της κατοχής. Εννοώ τι συστηματικό, επίμονο ερευνητή της Γερμανικής Κατοχής, Βάσο Μαθιόπουλο (1928-2013) συγγραφέα καί δημοσιογράφο, από τη παλαιά  φρουρά των μαχητικών στελεχών των ΝΕΩΝ και του ΒΗΜΑΤΟΣ, εμψυχωτή του μέσα και έξω Ελληνισμού μέσω της Ντόιτσε Βέλλε κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας και αξέχαστου σεβαστού φίλου. Μέσα στα πολυάριθμα δημοσιεύματα και βιβλία του Βάσου Μαθιόπουλου για τη Γερμανική Κατοχή βρίσκουμε δημοσιευμένα και εύγλωττα φωτογραφικά ντοκουμέντα- συγκλονιστικές μαρτυρίες από τις ελληνικές θυσίες, τις καταστροφές και τις εκτελέσεις από τους κατακτητές τόσο στη Πρωτεύουσα όσο καί στη πολύπαθη ελληνική ύπαιθρο. Τα κείμενα και φωτογραφικά ντοκουμέντα αυτά δεν προέρχονται από οίκους δημοπρασιών ή από ιδιωτικές συλλογές, αλλά από τα ίδια τα Γερμανικά Αρχεία του Γ' Ράιχ, ύστερα από τή μακρόχρονη έρευνα του..

2. Κάτω από την απειλή τού αυτόματου όπλου που κρατάει ο Γερμανός στρατιώτης, οι γέροντες καί τα γυναικόπαιδα απομακρύνονται από τό τόπο τής θυσίας. *Μας ρίξανε στα πόδια και πηγαίναμε απάνω..Ύστερα δα και φύγαμε εμείς, ακούσαμε που τσί θερίζανε και τσι σκοτώσανε.Κι εμείς κοντοσταθήκαμε και κάναμε το σταυρό μας...* 

 Με την ευκαιρία τής Επετείου για τη Μάχη της Κρήτης (21 Μαίου 1941) και με αφορμή τη δημοσίευση των φωτογραφιών με τους πατριώτες της θυσίας στη Καισαριανή, παρουσιάζουμε με το ίδιο δέος και οφειλόμενη  τιμή, μια σειρά φωτογραφιών πού βρήκε στα Γερμανικά Αρχεία ο Βάσος Μαθιόπουλος, από την ομαδική εκτέλεση 25 αμάχων κατοίκων από τό χωριό  Κοντομαρί λίγα χιλιόμετρα δυτικά των Χανίων. Η ομαδική εκτέλεση εν ψυχρώ έγινε  ύστερα από την είσοδο της Γερμανικής Ομάδας υπό τον υπολοχαγό Τρέμπες στο χωριό Κοντομαρί, στις 2 Ιουνίου 1941 αμέσως μετά τή μεγάλη Μάχη και τη κατάληψη της Κρήτης. 

*Tο μπλόκο είχε δώσει τα πρώτα αποτελέσματα. Άντρες, γυναίκες και παιδιά χωρίς καμιά διάκριση, συγκεντρώνονται στο χώρο πού έχει επιλεγεί από το απόσπασμα για την εκτέλεση. Το ξεκαθάρισμα θα γίνει μετά, αφού συγκεντρωθούν όλοι οι κάτοικοι του χωριού.....* 

Στις φωτογραφίες φαίνονται, είτε καθισμένοι στο έδαφος, είτε όρθιοι, οι άντρες του χωριού περιμένοντας αποφασισμένοι τή μοιραία στιγμή, ενώ οι γέροντες γονείς τους αρνούνται να απομακρυνθούν μακριά από τους δικούς τους, που οδηγούνταν στιν ελαιώνα του χωριού για το ομαδικό έγκλημα. Τις συγκεκριμένες φωτογραφίες είχε τραβήξει ο υπολοχαγός Βάνς Πήτερ Βάιξλερ, ειδικά επιφορτισμένος με το καθήκον αυτό της φωτογράφισης, που όπως γράφει ο Βάσος Μαθιόπουλος *απαθανάτισε με ψυχραιμία τά γεγονότα- γιατί έζησε τή δολοφονία εν ψυχρώ, ατάραχος καί αυτός χωρίς καμμιά διαμαρτυρία* *Οι  εικόνες είναι συντριπτικές-συνεχίζει ο Βάσος Μαθιόπουλος- καθώς μπορούν να συνθέσουν ένα φίλμ μιας εκτέλεσης για την Ιστορία, γιατί αυτή η κωδικοποίηση δολοφονίας ομήρων είναι από τα ελάχιστα ντοκουμέντα που διατήρησε ατόφια η γερμανική πολεμική γραφειοκρατία.*

Και η φωτογραφία αυτή,πού δείχνει τη συγκέντρωση τού εκτελεστικού αποσπάσματος, λίγο πριν από τη στιγμή που θα πραγματοποιηθεί ένα από τα δράματα του κρητικού λαού.Αποτελεί τεκμήριο: είναι μια ζωντανή εικόνα από τις μέρες της κατοχής.Μέχρι τώρα ακούγαμε και διαβάζαμε για το τι έζησε ο ελληνικός λαός. Τώρα έχουμε την απτή απόδειξη....*. 
Ο Β. Μαθιόπουλος δημοσίευσε τις φωτογραφίες αυτές πρώτα στο περιοδικό *ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ* το 1980 και στο βιβλίο του -Λεύκωμα *ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΤΟΧΗΣ* (μαζί με άλλες φωτογραφίες από τη κατοχική Αθήνα καί άλλα ελληνικά μαρτυρικά μέρη σε 4 εκδόσεις. Πρώτη έκδοση το 1980 και τελευταία το 2006 (Εκδόσεις ΕΡΜΗΣ) που παρουσίασε και στα Χανιά στο *Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών ΕΛΕΥΘΈΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ* το 2007.Οι λεζάντες του Βάσου Μαθιόπουλου κάτω από τις συγκεκριμένες φωτογραφίες είναι αρκούντως επεξηγηματικές.
Ένα ερώτημα πάντως πλανάται ακόμη στη μνήμη τού μαρτυρικού αυτού χωριού: *Ποια άραγε εσωτερική γερμανική παρόρμηση ώθησε τόν υπολοχαγό-φωτογράφο Βάνς Πήτερ Βάιξελ να επισκεφτεί χρόνια αργότερα το τόπο του εγκλήματος, το Κοντομαρί, και να συναντηθεί με τούς χωριανούς καί τό μόνο διασωθέντα από την εκτέλεση, Γεώργιο Γαλάνη ο οποίος κατά τη  κρίσιμη στιγμή, αν καί χτυπημένος στο στήθος έτρεξε πρός τό διπλανό χωράφι και σώθηκε τελικά?* 

Σημειώνεται τέλος, ότι ο Βάσος Μαθιόπουλος τιμήθηκε για τη γενικότερη ανάδειξη των θυσιών τής Κρήτης κατά την Κατοχή μέσα από τις έρευνες του. Το 2000, ανακηρύχθηκε επίσημα Επίτιμος Δημότης από τον Δήμο Χανίων. 

Οι ηρωικοί Κοντομαριανοί, έτοιμοι να αντιμετωπίσουν το θάνατο περήφανα, χωρίς να λυγίσουν ούτε κι αυτή τη τελευταία στιγμή. Ανάμεσά τους και τρία αδέλφια, οι Αριστείδης, Μιχάλης και Χαράλαμπος Βλαζάκη. Και μια λεπτομέρεια που εδώ διακρίνεται καθαρά. Ο νέος άντρας στη μέση μέ σηκωμένα τα μανίκια, που φαίνεται να σηκώνει το πόδι του και να μετακινείται, είναι ο Γιώργος Γαλάνης, ο μόνος που θα γλυτώσει από την εκτέλεση. Την επόμενη στιγμή, όταν οι Γερμανοί στρατιώτες θα αρχίσουν να πυροβολούν, θά τρέξει προς το γειτονικό αθέριστο χωράφι και με διαμπερές τραύμα στο στήθος τελικά θα σωθεί...Τις πληροφορίες αυτές συγκέντρωσε ο Κώστας Παπαπέτρου (δημοσιογράφος του περιοδικού ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ) πού πήγε στη Κρήτη....*

Ήταν μια αναγνώριση που συγκινούσε τον Βάσο Μαθιόπουλο βαθύτατα, γιατί εκτιμούσε απέραντα τους ηρωικούς αγώνες της Κρήτης και το κρητικό δημοκρατικό φρόνημα. Με μεγάλη εκτίμηση,  σεβασμό και θαυμασμό μιλούσε πάντα καί γιά το έργο καί την άφοβη στάση του μακαριστού Μητροπολίτη Γέροντα Ειρηναίου στη Γερμανία κατά τα δίσεκτα χρόνια της Δικτατορίας. 
Κυριάκος Ροδουσάκης
Ο επιχρωματισμός των φωτογραφιών έγινε από τον Odysseys Nathenas