ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΗ ΓΡΑΜΒΟΥΣΑ

 Ο Άγιος Νικόλαος της Γραμβούσας που έγινε Άγιοι Απόστολοι. Μια μικρή, αλλά πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία της Γραμβούσας που αξίζει να καταγραφεί.
Όταν ο Βενετός μηχανικός Ορσίνι επισκέφθηκε την Ήμερη Γραμβούσα 1570 για να δει που και πως θα κτιστεί το κάστρο, αναφέρεται στο βιβλίο του Gerola ότι στην παραλία αντίκρισε ένα εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Νικόλαο. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η Ήμερη Γραμβούσα αναφέρεται σε παλαιότερες περιγραφές και ως Άγιος Νικόλαος.
Και εδώ υπάρχει ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο.
Σε παλιά γκραβούρα της Γραμβούσας (φωτο 1), από τον 19ο αιώνα, διακρίνεται εκκλησία στην εκτός του κάστρου περιοχή. Αυτό σημαίνει ότι ο ναός δεν ήταν δημιούργημα των νεότερων χρόνων, αλλά προυπήρχε ήδη από την εποχή της Ενετοκρατίας και παρέμενε στο νησί για αιώνες.
Τι απέγινε όμως;
Από τις πληροφορίες που έχω συλλέξει, το 1951 ο δάσκαλος Καστρινάκης Μανώλης ( φωτο 2) μαζί με αρκετούς παλιούς ψαράδες της περιοχής, πήγε στη Γραμβούσα. Εκεί, σύμφωνα με την τοπική αφήγηση, βρήκαν μόνο κάποιους τοίχους να στέκουν ακόμη από μια παλιά εκκλησία.
Αποφάσισαν λοιπόν να ξαναστήσουν την εκκλησία.

Στην προσπάθεια αυτή βοήθησαν άνθρωποι που είχαν τη Γραμβούσα μέσα στη ζωή τους. Ο Βαγγέλης Πολυχρονάκης, μαζί με τον πατέρα του, την Φωτούλα και τον Κατσικανταρόγιαννη —αν δεν κάνω λάθος, με το καΐκι Αντώνη— μετέφεραν τα υλικά στο νησί. (Υπάρχει σχετική φωτό αλλά δεν ξέρω που την έχω βάλει)
Και φυσικά δεν ήταν μόνοι τους.
Βοήθησαν οι παλιοί ψαράδες της περιοχής, οι Λυρατζήδες, οι Χερουβήδες, οι Βολικάκηδες, Γοναλακηδες,  και πολλοί ακόμη άνθρωποι που συνδέονταν τότε με τη θάλασσα και τη Γραμβούσα.
Έτσι, πάνω στα παλιά ερείπια ξαναγεννήθηκε η εκκλησία που σήμερα γνωρίζουμε ως Άγιους Αποστόλους. (φωτο 3)
Το γιατί ο Άγιος Νικόλαος έγινε Άγιοι Απόστολοι, μέχρι σήμερα δεν έχω βρει κάποια τεκμηριωμένη απάντηση. Ίσως, όπως υπολογίζω, το 1951, όταν έγινε η αναστήλωση, οι άνθρωποι που ανέλαβαν να ξαναχτίσουν το εκκλησάκι να μην γνώριζαν πλέον την παλιά αφιέρωση. Και έτσι το όνομα του Αγίου Νικολάου χάθηκε μαζί με ένα κομμάτι της παλιάς ιστορίας του νησιού.
Όμως η ίδια η Γραμβούσα φαίνεται να το θυμάται.
Οι παλιές αναφορές στον Άγιο Νικόλαο, του Ορσίνι, μας δίνουν την ύπαρξη της εκκλησίας αλλά το πότε χάθηκε το παλιό εκκλησάκι μένει αδιευκρίνιστο αν και υποθετικά σκέφτομαι ότι αφού υπήρχε το 1821 ίσως να το κατέστρεψαν μετά και την αποχώρηση και των τελευταίων Ελλήνων από την Ελεύθερη ως τοτε Γραμβούσα