Γράφει ο Γιώργος Μυλωνάκης
Το Καλλικρατικό μοίρασμα
Σχεδόν όλες οι πρώην επαρχίες της χώρας, με την τελευταία διοικητική μεταρρύθμιση του νόμου «Καλλικράτης», ταυτίστηκαν με τους νέους Δήμους. Τρανταχτή εξαίρεση αποτελεί η επαρχία Κισάμου που διαμελίστηκε και ο ομώνυμος Δήμος περιλαμβάνει λίγο παραπάνω από το μισό της έκτασής της και του πληθυσμού της.
Ο όμορος Δήμος του Πλατανιά απλώθηκε ως τα Νοπήγια!
Τουλάχιστον, από σεβασμό στον τόπο και την ιστορία του, έπρεπε ο Δήμος μας να λέγεται Δήμος Δυτικής Κισάμου αφού η επαρχία Κισάμου είχε ανατολικό όριο τον Ταυρωνίτη ποταμό και περιελάμβανε τα Παλιά Ρούματα.
Η ανεύθυνη, ανιστόρητη και προκλητική απόφαση που πάρθηκε για τον καθορισμό του Δήμου Κισάμου δείχνει πόσο ελλειμματική ή και ανύπαρκτη ήταν η εκπροσώπηση των Κισαμιτών στη διαβούλευση και το μαγείρεμα στα κέντρα των αποφάσεων και απέναντι στο ισχυρό πόδι που πάτησαν άλλες πλευρές.
Η σημερινή πραγματικότητα
Είναι βέβαιο πως αν μπορούσε να βαθμολογηθεί στους Δήμους η επάρκεια των παρεχομένων υπηρεσιών στους δημότες, το επίπεδο εξυπηρέτησης των επισκεπτών, η διαχείριση του φυσικού πλούτου και των φυσικών πόρων, η φροντίδα και η προστασία του περιβάλλοντος και ο σχεδιασμός για βιώσιμη ανάπτυξη του τόπου, ο Δήμος μας θα βρεθεί πολύ κοντά στην κάτω άκρη της βαθμολογικής κλίμακας.
Οι επισκέπτες της Κισάμου πολύ γρήγορα, αισθάνονται πως βρίσκονται σε μία ξεχασμένη, εγκαταλελειμμένη, τριτοκοσμική περιοχή της Κρήτης.
Μα και οι δημότες παρά τον εθισμό τους, το ίδιο ζουν, αισθάνονται και περιγράφουν σε κάθε συζήτηση, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση ως δραματική.
Ενώ έχουν τρέξει διάφορα προγράμματα για χρηματοδοτήσεις έργων, κυρίως Ευρωπαϊκά, στην Κίσαμο δεν έγινε τα τελευταία χρόνια κανένα μεγάλο έργο. Αποσπασματικά μόνο και μικρά, έργα τα οποία δεν αντιμετωπίζουν οριστικά τις ανάγκες και τα προβλήματα, εξελίσσονται με πολυετείς καθυστερήσεις και παρατάσεις και ενισχύονται με σκανδαλώδεις αναχρηματοδοτήσεις.
Χωρίς καμία διάθεση μηδενισμού των ως τώρα προσπαθειών των δημοτικών αρχών και γνωρίζοντας το στενό πλαίσιο δράσεων από τους Δήμους θεσμικά και οικονομικά, δεν μπορούμε να μη τους χρεώσουμε ανεπάρκεια και αδιαφορία, δεν γίνεται να κλείσουμε τα μάτια στην πραγματικότητα.
Η κεντρική είσοδος, στο Δήμο και την πρωτεύουσά του, το Καστέλι, ο δρόμος της υποδοχής, ο ΒΟΑΚ, από τα Νοπήγια και δυτικότερα είναι και στις δύο πλευρές του ένας απέραντος αχυρώνας και συγχρόνως σκουπιδότοπος.
Η μία και μοναδική λωρίδα του σε κάθε ρεύμα στενεύει από τα αθέριστα εδώ και χρόνια χόρτα και κλαδιά. Με την κρατική ανευθυνότητα και αδιαφορία και την ανοχή του Δήμου, ο μεγάλης κυκλοφορίας μίζερος κόμβος στον Κορφαλώνα, από την κατασκευή του ΒΟΑΚ λειτουργεί παράνομα γι’ αυτό και παραμένει χωρίς σήμανση, ενημερωτικές πινακίδες και οποιαδήποτε άλλη φροντίδα.
Ακόμη και τώρα που αποτελεί τη μοναδική πρόσβαση στη μεγάλη ξενοδοχειακή μονάδα της περιοχής δεν έχει γίνει καμία ενέργεια για νομιμότητα και ασφάλεια στην κυκλοφορία.
Οι διαγραμμίσεις σε όλο το μήκος ως την είσοδο της πόλης είναι ξεθωριασμένες έως αόρατες.
Ο κεντρικός δρόμος της πόλης από την Καμάρα ως τη δυτική έξοδο είναι σε κατάσταση που προσβάλλει και τους ντόπιους και τους επισκέπτες. Τα πεζοδρόμιά του, ακόμη χειρότερα από ανύπαρκτα έως διαλυμένα. Το ίδιο και χειρότερο οι εσωτερικοί δρόμοι της πόλης και τα πεζοδρόμιά τους. Εν μέσω τουριστικής περιόδου, τα ξερά χόρτα και τα σκουπίδια κυριαρχούν στην πόλη και απουσιάζει εντελώς ακόμη και ο φτηνός και εύκολος καλλωπισμός με το ασβέστωμα.
Το μεγάλο καλοκαιρινό τουριστικό πέρασμα κάνει εδώ και χρόνια κυκλοφοριακή κόλαση την πόλη από τη μία άκρη ως την άλλη.
Το μαρτύριο αυτό θα κρατήσει για πολύ ακόμη αφού η πολυσυζητημένη παράκαμψη της Κισάμου θα περάσουν χρόνια για να υλοποιηθεί.
Μάλιστα, στη μελέτη που υπάρχει προβλέπεται πορεία προς τη Λίμνη και συνάντηση με τον υπάρχοντα δρόμο προς Ντάμιαλη – Λιμάνι. Δηλαδή από την αρχή της λειτουργίας της, θα σκοντάφτει η κυκλοφορία στο πέρασμα που δεν επιτρέπει παρέμβαση διαπλάτυνσης. Η βέλτιστη λύση και εύκολα πραγματοποιήσιμη θα ήταν η παράκαμψη να συνεχίσει με σήραγγα στους δυτικούς λόφους, έξοδο προς Φουρνάδω και από εκεί συνέχιση προς το λιμάνι του Καβονησίου και τον Πλάτανο.
Για την απουσία του ζωτικού για την Κίσαμο έργου οι αυτοδιοικητικοί για να δικαιολογήσουν την αδράνειά τους επικαλούνται την αντίθεση σ’ αυτό κάποιων λίγων Κισαμιτών!
Το σχολικό κτιριακό συγκρότημα των Λυκείων κατά το σεισμό του 2019 κρίθηκε κατεδαφιστέο κατά τον πρωτοβάθμιο έλεγχο. Δευτεροβάθμιος έλεγχος δεν έγινε ποτέ, αποφασίστηκε η κατεδάφιση με τις υποσχέσεις πολιτικών και ντόπιων παραγόντων που είδαν ευκαιρία ικανοποίησης φιλοδοξιών και άλλων στόχων, πώς σε τρία χρόνια η Κίσαμος θα διαθέτει νέα σύγχρονα σχολικά κτίρια.
Τα Λύκεια στεγάζονται επτά χρόνια τώρα σε αίθουσες ΠΡΟΚΑΤ. Άγνωστο πόσο θα μείνουν ακόμη εκεί, αφού τα νέα κτίρια, τώρα ανακοινώθηκε πως εντάχθηκαν σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα χωρίς καμία αναφορά σε χρονοδιάγραμμα κατασκευής και αποπεράτωσης.
Το κλειστό αθλητικό κέντρο είναι εγκαταλελειμμένο στα θεμέλια χρόνια τώρα με κατά καιρούς φρεσκάρισμα των υποσχέσεων για την κατασκευή του. Οι Κισαμίτες αθλητές ταξιδεύουν ανατολικά αναζητώντας χώρους προπόνησης.
Το παραλιακό μέτωπο της πόλης έχει αφεθεί ανυπεράσπιστο στις χειμερινές ορέξεις της θάλασσας και στην απουσία κάθε φροντίδας ώστε να προσφέρεται η περιοχή για την αναψυχή ντόπιων και επισκεπτών και την φιλοξενία καλοκαιρινών εκδηλώσεων.
Το έλλειμα στις υποδομές, τις παρεχόμενες υπηρεσίες και την φροντίδα της πόλης είναι τόσο μεγάλο ώστε όχι μόνο δεν εξασφαλίζει κανονικές συνθήκες για τη ζωή και τις δραστηριότητες των δημοτών αλλά την καταδικάζει και οικονομικά αφού αποτρέπεται η επιχειρηματικότητα.
Η πόλη δεν αποτελεί προορισμό ξένων επισκεπτών ούτε προορισμό εξόδου των κατοίκων της κοντινής μεγάλης πόλης των Χανίων.
Το λιμάνι της Κισσάμου, το δεύτερο σε σπουδαιότητα λόγω θέσης λιμάνι της δυτικής Κρήτης παραμένει στην απομόνωση, στην εξυπηρέτηση μόνο του Μπάλου και της άγονης γραμμής προς Πελοπόννησο. Επίμονη απαίτηση της δημοτικής Αρχής και των φορέων της Κισάμου πρέπει να είναι ο νέος ΒΟΑΚ να καταλήγει στο λιμάνι. Είναι η προϋπόθεση για να βρει το ρόλο του και να ωφεληθεί η δυτική Κρήτη.
Το αναπτυξιακό έλλειμα είναι τεράστιο και στις εκτός κέντρου περιοχές.
Η Κίσσαμος είναι η μοναδική περιοχή της Κρήτης που δεν διαθέτει κατάλληλο για τις σημερινές κυκλοφοριακές ανάγκες κάθετο οδικό άξονα, από βορά προς νότο. Η σημερινή οδική αρτηρία Καλουδιανά – Τοπόλια – Ιναχώριο – Λαφονήσι είναι ανεπαρκής και επικίνδυνη. Η άλλη κεντρική οδική αρτηρία Πλάτανος – Σφηνάρι – Ιναχώριο είναι ακόμη χειρότερη. Κατά καιρούς μόνο γίνονται βελτιώσεις στα πιο δύσκολα τμήματά τους.
Το πολυδιαφημισμένο από την Περιφέρεια έργο στο δρόμο από Πλάτανο έως Σφηνάρι που τελευταία ξεκίνησε, σταμάτησε για άγνωστους λόγους, μάλλον πως μπήκε κι αυτό στην καθιερωμένη για την Κίσαμο περιπέτεια των έργων, αυτή των καθυστερήσεων και παρατάσεων.
Για την υδροάρδευση στην Κίσαμο, κανένα λειτουργικό έργο πνοής (ταμιευτήρες ομβρίων) για τη στήριξη των συνεχώς αυξανόμενων αναγκών και παρά την απειλή της λειψυδρίας δεν υπάρχει.
Σπαταλήθηκαν στο παρελθόν τεράστια ποσά στις λιμνοδεξαμενές της Χρυσοσκαλίτισσας και των Αγίων Θεοδώρων οι οποίες είναι τρύπιες και εγκαταλελειμμένες. Η λιμνοδεξαμενή του Έλους διανύει τη δεύτερη δεκαετία κατασκευής με άγνωστο χρόνο παράδοσης. Το όπλο με το οποίο παλεύει ο Δήμος, είναι οι πηγές και οι γεωτρήσεις παλιές και νέες και όπου αντέξουν.
Παραδόξως, από τα ελλειμματικά νερά της δυτικής Κισάμου, υδρεύεται η περιοχή του Κολυμβαρίου με κοστοβόρα άντληση από τα Νοπήγια ενώ χρόνια τώρα θα έπρεπε η ύδρευση αυτή να γίνεται από τα πλούσια νερά της Κυδωνίας και μάλιστα με φυσική ροή.
Η Κίσαμος είναι προικισμένη με σπάνιες φυσικές ομορφιές παραθαλάσσιες και στην ενδοχώρα, αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους, πολιτιστικό πλούτο, παραγωγή προϊόντων μεγάλης αξίας. Η διαχείριση αυτής της πλούσιας προίκας, απαιτεί περισσότερο σεβασμό και προσοχή από τους διαχειριστές του τόπου. Ιδιαίτερα, οι παγκοσμίως ξακουστοί τουριστικοί προορισμοί Μπάλος, Φαλάσαρνα και Λαφονήσι αποτελούν μεγάλο δώρο για την Κίσαμο και τους ανθρώπους της, αφού είναι δεδομένες και έτοιμες πηγές πολύμορφης οικονομικής απόδοσης.
Σαν μοναδικά μνημεία της φύσης, ακριβά δημιουργήματα και ευαίσθητα οικοσυστήματα, απαιτούν προστασία και προσεκτική διαχείριση απέναντι στην πολύ μεγάλη τουριστική πίεση που δέχονται. Τα βήματα που έχουν γίνει τελευταία σ’ αυτήν την κατεύθυνση δεν αρκούν και δεν πείθουν για τέτοια στόχευση.
Η αδιαφανής οικονομική διαχείριση αυτών των ζητημένων προορισμών από τη μεριά του Δήμου, προκαλεί τα σχόλια και τις κατηγορίες των δημοτών για κακοδιαχείριση.
Η Κίσαμος γίνεται όλο και περισσότερο στόχος μεγάλων ντόπιων και ξένων επενδυτών.
Ενώ οι μικροί ντόπιοι επενδυτές δυσκολεύονται ή και αποκλείονται λόγω της έλλειψης χωροταξικού σχεδιασμού και υποδομών, οι μεγάλοι με τη δύναμη του χρήματος αποκτούν μεγάλες εκτάσεις – φιλέτα και επενδύουν με ενοϊκούς σ’ αυτούς νόμους, την αρωγή του κράτους και ντόπιων παραγόντων. Λέγεται πως σκόπιμα η Κίσαμος μένει πίσω γιατί έχει πολλά φιλέτα τα οποία πρέπει εύκολα να περάσουν στα χέρια των λίγων και ισχυρών. Υπερβολή, συνωμοσιολογία, αλήθεια; Τι κι αν έχει ο τόπος προβλήματα, τι κι αν αυτού του είδους η ανάπτυξη, ζημιώνει τους ντόπιους.
Η «βραχιολάτη» πελατεία των μεγαλοεπιχειρηματιών ξενοδόχων θα εξυπηρετείται και θα εισπράττεται εξ’ ολοκλήρου μέσα στις τεράστιες τουριστικές μονάδες με την ιδιωτική παραλία και θάλασσα που το κράτος δωρεάν τους διαθέτει.
Από την πλευρά του Δήμου, η υστέρηση σε μελέτες και έργα, χρεώνεται στην έλλειψη δημοτικής Τεχνικής Υπηρεσίας.
Μα γι’ αυτό το λόγο ο Περιφερειάρχης πριν λίγα χρόνια από το Καστέλι πανηγυρικά ανήγγειλε την υιοθεσία του Δήμου μας από την Περιφέρεια Κρήτης, προκειμένου να τον υποστηρίζει με την Τεχνική Υπηρεσία της.
Συγχρόνως και οι διπλανοί μεγάλοι Δήμοι των Χανίων και του Πλατανιά, υποσχέθηκαν βοήθεια. Πού πήγαν όλες αυτές οι υποσχέσεις;
Η Δημοτική Αρχή οφείλει σθεναρά να απαιτεί και να διεκδικεί λύσεις στα προβλήματα του Δήμου και των δημοτών είτε ανήκουν στην αρμοδιότητά της, είτε στην αρμοδιότητα άλλων φορέων. Ρόλος της δεν είναι να ευθυγραμμίζεται με πολιτικά και κομματικά συμφέροντα και προσταγές. Οφείλει να ελέγχει κάθε τι που συμβαίνει στο Δήμο και αφορά το γενικό συμφέρον και να ενημερώνει υπεύθυνα τους δημότες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ανεπάρκειας της δημοτικής διοίκησης, η στάση της απέναντι στη μάστιγα που έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια, η αδεσποτία αιγοπροβάτων.
Ο Δήμος δεν έχει τα μέσα για το ρόλο που του αναθέτουν τα Υπουργεία, όμως οφείλει να σταθεί με σθένος στο πλευρό των πληττομένων και με δυναμικό κάλεσμα στο κεντρικό κράτος και τις υπηρεσίες του να απαιτήσει ριζική λύση.
Υπάρχει ελπίδα;
Οι δημότες απογοητευμένοι πολλές φορές ως τώρα από υποσχέσεις και μεγάλα λόγια που ποτέ δεν υλοποιήθηκαν, έχουν πιστέψει πως αυτή η κατάσταση είναι παγιωμένη. Η μόνιμη φράση που συνοδεύει το σχολιασμό των δημοτικών πραγμάτων είναι: Τα πράγματα είναι χάλια αλλά και δεν σηκώνει τίποτα. Με το «δε σηκώνει τίποτα» τι εννοούν οι πολίτες;
Εννοούν πως στο δρόμο της επιλογής της δημοτικής Αρχής ακόμη και στο μικρό επαρχιακό Δήμο μας, λειτουργούν δυνάμεις στρέβλωσης της ελεύθερης βούλησης, ισχυρές δυνάμεις της πολιτικής και της οικονομικής εξουσίας. Τα προεκλογικά παζαρέματα και οι έξωθεν παρεμβάσεις μετατρέπουν πολλές φορές το αυτοδιοικητικό στίβο από χώρο ευγενούς άμιλλας και χώρο ανάδειξης των καλύτερων για να υπηρετήσουν τον τόπο, σε χώρο εξυπηρέτησης φιλοδοξιών, ιδιοτελών στόχων και αλλότριων συμφερόντων. Αυτά τα φαινόμενα που δυστυχώς τείνουν να επικρατήσουν και τα αποτελέσματά τους είναι ορατά και αποτυπώνονται καθημερινά, δημιουργούν στους συνετούς πολίτες αισθήματα απογοήτευσης και απέχθειας. Η Ενασχόληση με τα κοινά ενώ θα έπρεπε να είναι πράξη προσφοράς και τιμής στον τόπο, στους καιρούς μας κοντεύει να γίνει πράξη με αντίτιμο και αμοιβές πολλών λογιών.
Η λειτουργία του Δημοτικού Συμβουλίου αποτυπώνει κάθε άλλο παρά την αγωνία για τον τόπο. Με κύρια την ευθύνη στην εκάστοτε δημοτική Αρχή και στην παράταξή της, όλες μαζί οι παρατάξεις κατατρώγονται σε έριδες ενώ θα έπρεπε με πνεύμα συνεργασίας και συνεννόησης να συμπροπατούν και να απαιτούν για το Δήμο από τα κέντρα της εξουσίας.
Η κοινωνία της Κισάμου δεν αξίζει τέτοιας τύχης. Η Κίσαμος πρέπει να γυρίσει σελίδα. Οι άνθρωποι της Κισάμου στα χωριά και στην πόλη παρά τις αντιξοότητες με τις οποίες παλεύουν, αγωνίζονται καθημερινά και προκόβουν ατομικά και οικογενειακά.
Αξίζουν μίας καλύτερης αντιπροσώπευσης που θα παλεύει για συνθήκες καλύτερης ζωής και εργασίας.
Μιας αντιπροσώπευσης που θα τους ζωντανέψει την αίσθηση της κυριαρχίας στον τόπο τους.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι το πρώτο και σημαντικότερο κύτταρο της Δημοκρατίας.
Η ευθύνη για τον τόπο μας αφορά όλους.
Δεν ανατίθεται με όρους εργολαβίας σε άλλους. Είναι πολλοί οι συμπολίτες μας που μπορούν να προσφέρουν με αυτό το πνεύμα και το όραμα. Πολίτες από όλους τους χώρους, αγρότες, εργάτες, έμποροι, επιχειρηματίες, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, γυναίκες και άνδρες.
Οι νέοι της Κισάμου ασυμβίβαστοι μπορούν να κλείσουν το δρόμο σε ό,τι αντιλαϊκό, οπισθοδρομικό, σε κάθε τι που υποθηκεύει το μέλλον του τόπου, το μέλλον τους.
Αν πολλοί μαζί τολμήσουμε, υπάρχει ελπίδα.
Γιώργος Μυλωνάκης
Μαθηματικός