Ο Σκαλίδης στην Σκαλίδη.
Στις 14 Μαΐου 1962 σε μια σπουδαία τελετή έγιναν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Αναγνώστη Σκαλίδη στην πόλη της Κισάμου... μετά απο εκείνη την μέρα ο δρόμος που ως και εκείνη την μέρα ήταν γνωστός ως το τσαρσί της Κισάμου ονομάστηκε προς τιμή του Ηρώα Σκαλίδη.
Ο Αναγνώστης (Εμμ.) Σκαλίδης του Γεωργίου, γεννήθηκε το 1822 στα Κύθηρα. Ακολούθησε τον θείο του Αναγνώστη Παπαγαννακη από την εποχή των μουρνιδών 1833 και έκτοτε σε όλες τις συνελεύσεις. Η ανδρεία και η ευφυΐα του, τον ανέδειξαν οπλαρχηγό και ήρωα μυθικό στις διάφορες συγκρούσεις με τους κατακτητές. Εξελέγη γενικός αρχηγός Κίσσαμου και πρώτος πρόεδρος της Κρητικής βουλής. Με την συγχωριανή του Ελένη Μποτώνη απέκτησαν επτά κορίτσια και ένα αγόρι.
Αρχηγός δικού του σώματος πολεμιστών έλαβε μέρος σε σαράντα μάχες με τους κατακτητές. Πέθανε στην Αθήνα την 30η Νοεμβρίου 1901 - εορτή του Αγίου Ανδρέα (και ημέρα γεννήσεως του). Ετάφη με τιμές στρατηγού. Προτομές του κοσμούν πλατείες στα Χανιά, στο Καστέλι Κίσσαμου και στα Περιβόλια. Τα οστά του Ήρωα της επαρχίας μας, μεταφέρθηκαν από την Αθήνα και ετάφησαν στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννου στα Περβόλια, πολύ αργότερα.
Για την προτομή υπήρχε ένα ερώτημα πολύ δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο να απαντηθεί...
Ποιος την φιλοτέχνησε;
Σήμερα διαβάζοντας ένα βιβλίο του Μακαριστού Ειρηναίου βρήκα ότι την προτομή την φιλοτέχνησε ο Ιωάννης Κανακάκης και στοίχισε 45.000 δρχ το 1959 και όλα τα χρήματα μαζεύτηκαν από έρανο.
Στα εγκαίνια της προτομής του Σκαλίδη λόγο εκφώνησε ο μακαριστός Ειρηναίος.
Στις 14 Μαΐου 1962 σε μια σπουδαία τελετή έγιναν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Αναγνώστη Σκαλίδη στην πόλη της Κισάμου... μετά απο εκείνη την μέρα ο δρόμος που ως και εκείνη την μέρα ήταν γνωστός ως το τσαρσί της Κισάμου ονομάστηκε προς τιμή του Ηρώα Σκαλίδη.
Ο Αναγνώστης (Εμμ.) Σκαλίδης του Γεωργίου, γεννήθηκε το 1822 στα Κύθηρα. Ακολούθησε τον θείο του Αναγνώστη Παπαγαννακη από την εποχή των μουρνιδών 1833 και έκτοτε σε όλες τις συνελεύσεις. Η ανδρεία και η ευφυΐα του, τον ανέδειξαν οπλαρχηγό και ήρωα μυθικό στις διάφορες συγκρούσεις με τους κατακτητές. Εξελέγη γενικός αρχηγός Κίσσαμου και πρώτος πρόεδρος της Κρητικής βουλής. Με την συγχωριανή του Ελένη Μποτώνη απέκτησαν επτά κορίτσια και ένα αγόρι.
Αρχηγός δικού του σώματος πολεμιστών έλαβε μέρος σε σαράντα μάχες με τους κατακτητές. Πέθανε στην Αθήνα την 30η Νοεμβρίου 1901 - εορτή του Αγίου Ανδρέα (και ημέρα γεννήσεως του). Ετάφη με τιμές στρατηγού. Προτομές του κοσμούν πλατείες στα Χανιά, στο Καστέλι Κίσσαμου και στα Περιβόλια. Τα οστά του Ήρωα της επαρχίας μας, μεταφέρθηκαν από την Αθήνα και ετάφησαν στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννου στα Περβόλια, πολύ αργότερα.
Για την προτομή υπήρχε ένα ερώτημα πολύ δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο να απαντηθεί...
Ποιος την φιλοτέχνησε;
Σήμερα διαβάζοντας ένα βιβλίο του Μακαριστού Ειρηναίου βρήκα ότι την προτομή την φιλοτέχνησε ο Ιωάννης Κανακάκης και στοίχισε 45.000 δρχ το 1959 και όλα τα χρήματα μαζεύτηκαν από έρανο.
Στα εγκαίνια της προτομής του Σκαλίδη λόγο εκφώνησε ο μακαριστός Ειρηναίος.
Ο λόγος κατά την τοποθέτηση της προτομής του Αναγνώστη Σκαλίδη, στην Κίσαμο από τον Μακαριστό Ειρηναίο.
Αναγνώστη της Εκκλησίας και παλληκάρι της Πατρίδος.
Το μνημείον σου αυτό θα ταίριαζε ίσως να στηθεί καλύτερα σε μια ψηλή βουνοκορφή των αγαπημένων σου Ινναχωρίων και δίπλα στις γιγάντιες καστανιές κάτω απο τις οποίες τόσες φορές βρήκες δροσιά και ανάπαυση στους μόχθους των μαχών και των αγώνων σου. Όμως επροτιμήσαμε να σε στήσωμε εδώ στην πρωτεύουσα, στην καρδιά της Επαρχίας σου, και στην αυτή στράτα. Και για μας προσωπικώς αυτό ενέχει ένα βαθύ συμβολισμό. Ζούμε σε μια εποχή που η ανθρωπότης ολόκληρος και οι λαοί της χωριστά φαίνονται σα να έχουν χάσει τους δρόμους της ζωής. Η ελευθερία, το δίκαιον, η ειρήνη και ο ανθρωπισμός κατεπατήθησαν, εκινδύνευσαν και κινδυνεύουν, δυστυχώς, πολλή και στην εποχή μας και χρειάζεται πολύ φως και πολλή ανδρεία δια να μην απωλέσει καὶ πάλιν η ανθρωπότης τα μεγάλα καὶ αιώνια αυτά ιδεώδη της.
Και οταν οι λαοί χάνουν τους δρόμους των, τότε οι ήρωες και οι Άγιοι των λαών πρέπει να κατεβαίνουν χαμηλά να μας βοηθούν να βρίσκομαι τους χαμένους αυτούς δρόμους της ζωής και να συνεχίζουμε την αλάνθαστη πορεία της.
Κάθου λοιπόν και συ Αναγνώστη Σκαλίδη σ' αυτό το δρόμο και δείχνε στους διαβάτες του τ' άρματα και τη λεβεντιά σου.
Σε μια εποχή που θέλει να ξαρματώνει αδιάκοπα την ανθρώπινη ψυχή από το φως καὶ τα αιώνια ιδανικά της, σε μια εποχή που ζητά να ξαρματώσει και τη ψυχή του λαού μας απο την αγνότητα, απο την αυτοπεποίθηση και τον δυναμισμό της, εσυ Αναγνώστη Σκαλίδη κράτα τα όπλα σου καὶ φοβέριζε και παράγγελνε και εμπόδιζε από το κατρακύλισμα. Από το δρόμο αυτό θα περνούν καθημερινά οι ζευγάδες καὶ οι βοσκοί της Επαρχίας σου. Μάθε τους ν' αγαπούν καὶ να μην αφήνουν το χώμα που εσυ επότισες με τους αγώνες σου.
Από το δρόμο αυτό θα περνούν καθημερινά οι Δάσκαλοι και οι Πνευματικοί τῆς Επαρχίας σου. Θύμιζε τους πώς έχουν καθήκον ιερὸν να ημερώνουν καὶ να ελευθερώνουν την ψυχήν του λαού της από ελαττώματα καὶ αδυναμίες καὶ να προαγάγουν το πνεύμα της. Από το δρόμο αυτό θα περνούν αδιάκοπα οι νέοι καὶ οι νέες της Επαρχίας σου. Θύμιζε τους τή λεβεντιά, την αγνότητα, την ανθρωπιά της Κρήτης καὶ το αδούλωτο φρόνημά της. Σύ πού αγωνίστηκες καὶ μόχθησες για την ελευθερία του τόπου αυτού, σύ που είσαι ήδη στεφανωμένος με τον αμάραντο στέφανον της Πατριωτικής τιμής και Δόξης, έχεις το δικαίωμα να συμβουλεύεις, να καλείς προς μίμησιν καὶ να φρονηματίζεις.
Αγαπητοί μου Κισαμίται
Θεωρώ εαυτὸν ευτυχή διότι αξιούμαι να στήσω σήμερον μαζί σας το Μνημείον αυτο στον Αναγνώστη Σκαλίδη, στο μεγαλύτερο και διαπρεπέστερο σε πολεμικήν ανδρεία τέκνον της Επαρχίας. Και μ' αρέσει πάλι να βλέπω και σ' αυτό ακόμα ένα συμβολισμό πως με τη δική μου συμπαράσταση θα δυνηθούμε να στήσουμε παντού υψηλά καὶ το φρόνημα τῆς Επαρχίας που ο λαϊκός της τραγουδιστής την υμνεί με τους συγκινητικούς στίχους του.
"Εσυλλογίστηκα καὶ γω για να εξιστορίσω Κίσαμο την εικόνα σου νὰ τήνε ζωγραφήσω". Καί με βερνίκι χρυσικό να τηνέ βερνικώσω καὶ μάλαμα βενέτικο να την περιχρυσώσω. Κίσαμο μάνα των φτωχών παρηγοριά των ξένων είσαι ένα καταφύγιο γιὰ τον κατατρεγμένο. ᾿Εσύ 'σαι ένα χρυσό δεντρί πούχεις κλαδιά μεγάλα καὶ τρέχει ἀπ' τη ρίζα σου το μέλι καὶ το γάλα.
*Ένδεκα Κάστρα τούρκικα στους κόλπους σου κτισμένα πώς είσαι ελληνικής φυλής το μαρτυρὰ ενα ενα."
Ευχαριστώ το Θεὸν που μ' έστειλε να διακονήσω αυτή την Ιστορική καὶ ωραία Επαρχία, τον παρακαλώ να την ευλογεί και να την φυλάει, της αφιερώνω τη ζωή και την καρδιά μου και αναφωνώ εμπρὸς εις το Μνημείο του ενδόξου Αρχηγού της
Ζήτω η Κίσαμος (27 Μαΐου 1962)
῾Ο Κισάμου καὶ Σελίνου Ειρηναίος






























